آبکاری طلا و نقره، ماندگاری و روش های نگهداری آن
سؤالی که بیشتر از همه موقع سفارش آبکاری می‌شنویم این است: «این آبکاری چقدر دوام می‌آورد؟» پاسخ کوتاه: آب طلا روی نقره با استفادهٔ روزمره حدود ۱ تا ۲ سال و با استفادهٔ گاه‌به‌گاه ۲ تا ۳ سال می‌ماند؛ بعد از آن هم با آبکاری مجدد، قطعه مثل روز اول می‌شود. جواب کامل‌تر به نوع آبکاری، ضخامت لایه، کیفیت کار و اینکه قطعه روزی چند ساعت روی پوستتان می‌ماند بستگی دارد. در این مطلب آبکاری‌هایی که در کارگاه انجام می‌دهیم را با هم می‌بینیم (از جمله یکی که اصلاً توصیه نمی‌کنیم) تا هم بدانید چه چیزی روی زیورآلات شما نشسته، هم یاد بگیرید چطور عمرش را بلندتر کنید.
آبکاری طلا؛ همان «آب طلا»
رایج‌ترین آبکاری روی نقره، آبکاری طلاست؛ همان چیزی که در بازار به آن «آب طلا» می‌گویند. در این روش لایه‌ای نازک از طلا روی سطح نقره می‌نشیند؛ علاوه بر درخشش، یک سپر در برابر خط‌وخش و خوردگی هم ایجاد می‌کند. آبکاری طلا رنگ گرم و آشنا دارد و روی طرح‌های قلمزنی و حکاکی، جزئیات را دوچندان می‌کند.
آبکاری رودیوم؛ درخشش سفید
رودیومی که گاهی به اشتباه «رادیوم» می‌شنویدش، فلزی نقره‌ای‌سفید و بسیار مقاوم در برابر فرسایش است. با آبکاری رودیوم، رنگ نقره یا طلای زرد سفید و روشن می‌شود. یک نکته که زیاد سردرگم می‌شود: «طلای سفید» با «طلای زرد با آبکاری رودیوم» فرق دارد؛ طلای سفید آلیاژی است که خود ساختارش سفید است، اما آنچه گاهی در بازار به‌عنوان طلای سفید دیده می‌شود، فقط طلای زرد رودیوم‌کاری‌شده است. هر دو زیبا هستند؛ مهم این است که دقیق بدانید چه می‌خرید.
آبکاری سیاه؛ انتخابی که کمتر سراغش می‌روند
آبکاری سیاه کم‌طرفدارتر است، ولی طرفدارهای خاص خودش را پیدا کرده است. رنگ سیاه با فرآیند شیمیایی روی سطح فلز می‌نشیند و ظاهری براق و یکدست می‌دهد؛ مخصوصاً کنار سنگ‌های روشن، جلوه‌ای متفاوت و شیک دارد.
آبکاری رزگلد؛ رنگ بین طلا و مس
رزگلد محبوب‌ترین آبکاری بین خانم‌هاست؛ رنگی بین طلای زرد و مس، گرم و چشم‌گیر. ترکیب رزگلد از طلا، مس و مقدار کمی نقره ساخته می‌شود و روی نقرهٔ ۹۲۵، ترکیبی بسیار پرتقاضا است.
آبکاری طلا روی نقره چگونه انجام می‌شود؟
آبکاری در ظرف مخصوصی از محلول نمک طلا انجام می‌شود؛ جریان الکتریکی ضعیفی برقرار می‌شود و یون‌های طلا به‌تدریج روی سطح نقره می‌نشینند. اما خود «زدن آبکاری» فقط یک قدم از مسیر است؛ آنچه ماندگاری را تعیین می‌کند، آماده‌سازی سطح است:
- بررسی و جداکردن سنگ‌ها: اگر قطعه سنگ دارد، اول سازگاری سنگ با فرآیند بررسی می‌شود.
- تمیزکاری اولتراسونیک: چربی و رسوبات باید کاملاً پاک شوند وگرنه لایهٔ آبکاری یکدست نمی‌نشیند.
- پولیش و جلا: خط‌وخش‌های سطح صاف می‌شوند؛ آبکاری، عیب سطح را می‌پوشاند نه اینکه اصلاحش کند.
- خود آبکاری: غوطه‌وری در محلول با جریان کنترل‌شده؛ هر چه زمان بیشتر، لایه ضخیم‌تر.
- شست‌وشوی نهایی و خشک‌کردن: پسماندهای محلول پاک می‌شوند تا لایه ثابت بماند.
مقایسهٔ آبکاری‌ها در یک نگاه
| آبکاری | رنگ | ماندگاری تقریبی | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| طلا (آب طلا) | زرد گرم | ۱-۲ سال استفادهٔ روزمره | نقرهٔ ۹۲۵، طرح‌های حکاکی و قلمزنی |
| رودیوم | سفید براق | کمی بیشتر از آب طلا | درخشش سفید و مقاومت بالا |
| رزگلد | صورتی-مسی | نزدیک به آب طلا | استایل زنانهٔ گرم |
| سیاه | مشکی براق | متغیر (وابسته به فرآیند) | سلیقه‌های خاص، کنار سنگ روشن |
ماندگاری آب طلا روی نقره؛ واقع‌بینانه بگوییم
فروشنده‌ای که «آبکاری برای همیشه می‌ماند» می‌گوید، حرف درست نمی‌زند. همهٔ آبکاری‌ها در نهایت کمرنگ می‌شوند؛ پرسش این است که چقدر طول بکشد. تجربهٔ کارگاه ما این است که آب طلا روی نقره با استفادهٔ روزمره حدود یک تا دو سال می‌ماند و اگر گاه‌به‌گاه استفاده شود، دو تا سه سال. چیزهایی که روی این مدت اثر دارند:
- میزان استفاده: دستبندی که هر روز با شماست، زودتر از گردنبندی کمرنگ می‌شود که هفته‌ای یک بار می‌پوشید.
- تماس با مواد: عطر، شامپو، استخر و مواد شوینده دشمن اصلی آبکاری‌اند.
- کیفیت لایه: پوشش‌های ضخیم‌تر و یکنواخت، دیرتر کمرنگ می‌شوند.
- نوع آبکاری: رودیوم معمولاً مقاوم‌تر از آبکاری طلاست.
یک نکتهٔ صادقانه از کارگاه: آبکاری با نقره (روی فلزات دیگر) را ما تا به حال انجام نداده‌ایم و به شما هم توصیه نمی‌کنیم؛ عمرش کوتاه‌تر است و زودتر از آبکاری طلا و رودیوم کمرنگ می‌شود.
وقتی آبکاری کمرنگ شد؛ آبکاری مجدد
در بیشتر موارد آبکاری را می‌توان دوباره زد؛ رنگ افتادن پایان کار نیست. در کارگاه عطاره گالری خدمات پولیش و جلا، تمیزکاری اولتراسونیک و آبکاری مجدد طلا و رودیوم را انجام می‌دهیم. کافیست زیورآلات را برای ما بفرستید؛ بعد از بررسی، اگر امکان آبکاری مجدد داشته باشد، مثل روز اول برمی‌گردد. برای هماهنگی، عکس قطعه را از طریق دایرکت اینستاگرام یا از صفحهٔ تماس برای ما بفرستید.
چه سنگ‌هایی با آبکاری می‌سازند؟
قبل از آبکاری هر قطعه‌ای که سنگ دارد، خود سنگ را بررسی می‌کنیم؛ بعضی سنگ‌ها با این فرآیند نمی‌سازند:
- سنگ‌های خیلی سخت مثل الماس برای آبکاری به ابزار و شرایط خاص نیاز دارند.
- سنگ‌های شکننده و رنگیِ آبی و سرخ ممکن است در طول فرآیند ترک بخورند.
- سنگ‌های پر از رسوبات یا حاوی فلزات خاص (مثل روی و سرب) رنگشان تغییر می‌کند.
اگر قطعه‌تان سنگ دارد، قبل از هر کاری آن را برای ما بفرستید تا بررسی کنیم؛ این بررسی خیال شما را از بابت سنگ راحت می‌کند.
نگهداری از زیورآلات آبکاری‌شده
چند کار ساده که عمر آبکاری را خیلی بلندتر می‌کند:
- آخر بپوشید، اول دربیاورید: بعد از عطر و آرایش زیورآلات را بپوشید و قبل از استخر، حمام و ماساژ در بیاورید.
- با پارچهٔ نرم تمیز کنید: از اسفنج، برس و مواد ساینده دوری کنید؛ پارچه را قبل از استفاده بشویید.
- در جای خشک نگه دارید: دور از رطوبت و نور مستقیم، و جدا از سایر زیورآلات.
- از مواد شیمیایی قوی و الکل پرهیز کنید: اسپری مو، سفیدکننده و شیشه‌شوی مستقیم، همه آبکاری را کمرنگ می‌کنند.
سؤالات متداول دربارهٔ آبکاری طلا و نقره
ماندگاری آب طلا روی نقره چقدر است؟
بستگی به استفاده دارد؛ با استفادهٔ روزمره حدود ۱ تا ۲ سال و با استفادهٔ گاه‌به‌گاه تا ۳ سال. بعد از آن هم با آبکاری مجدد، مثل روز اول می‌شود.
نقره را می‌شود آبکاری طلا کرد؟
بله؛ آبکاری طلا روی نقرهٔ ۹۲۵ رایج‌ترین آبکاری بازار است و جواب همین سؤال است که «آب طلا» را به این محبوبیت رسانده. نقرهٔ عیار ۹۲۵ پایهٔ خوبی برای آبکاری طلا و رودیوم است.
آبکاری به طرح حکاکی و قلمزنی آسیب می‌زند؟
خیر؛ آبکاری روی سطح می‌نشیند و جزئیات حکاکی را حفظ می‌کند؛ بعد از خشک شدن، طرح حتی واضح‌تر دیده می‌شود.
آبکاری رودیوم هم همین ماندگاری را دارد؟
رودیوم معمولاً کمی مقاوم‌تر از آبکاری طلاست و درخشش سفیدش دیرتر زرد می‌شود؛ اما مانند هر آبکاری دیگری، با استفادهٔ مداوم بالاخره کمرنگ می‌شود و نیاز به تمدید دارد.
وقتی آبکاری کمرنگ شد چه کار کنیم؟
راه‌حل، آبکاری مجدد است؛ زیور دور ریخته نمی‌شود و با هزینه‌ای کم دوباره مانند روز اول می‌شود.
آیا مشخص است آبکاری چند بار زده شده است؟
از روی ظاهر خیر؛ اما هر بار که آبکاری مجدد می‌شود، لایهٔ تازه و یکدست می‌شود و درخشش کامل برمی‌گردد.
قیمت آبکاری مجدد چقدر است؟
بسته به اندازهٔ قطعه و نوع آبکاری مشخص می‌شود؛ برای برآورد قیمت، عکس قطعه را دایرکت کنید تا برآورد بدهیم.
راهنماهای مرتبط
تمیز کردن نقره در منزل برای درخشش بدنه و راهنمای بنگل نقره برای انتخاب و نگهداری. برای دیدن نمونه‌های آمادهٔ کارگاه هم بنگل نقره پیچی مردانه و گردنبند درفش کاویانی را ببینید.
برای دیدن اثر آبکاری روی یک اثر واقعی، انگشتر گرشا موج را ببینید؛ هم با نقرهٔ سفیدِ بدون آبکاری عرضه می‌شود و هم با آبکاری طلا یا رودیوم.